NL | EN

Cursus sterrenkunde voor docenten

'Leer het heelal te begrijpen'
In april 2014 hebben we de laatste van een serie pilots afgerond, steeds op vier woensdagen of vier zaterdagen, en tegen de speciale pilotprijs. De zaterdagpilot zat helemaal vol, dus blijkbaar is dat een goede dag voor de cursus.
Zie voor uitgebreide verslagen en foto's de nieuwsbrieven van februari 2013 en april en mei 2014.

Leerzaam
Deze pilots waren heel erg leerzaam en ik kon ook steeds de ervaringen verwerken in de volgende pilot. Alle groepen bestonden uit zeer mondige en interactieve docenten, zodat wij goed in staat waren de cursus nog beter aan te passen aan wat docenten nodig hebben.
Vertrouwde elementen als de schaalmodellen (met name het Planetenpad, zie hieronder) worden zeer gewaardeerd, en een nieuwe 'attractie', zelf kraters maken, was meteen een grote hit. Ook mijn eigen, huidige favoriet, het Sterrenmodel, oogste veel lof. Dit schaalmodel van steren geeft een prachtig beeld van de afmetingen en massa's (in relatie tot de zon), en daarmee ook van de evolutie van sterren.
In de cursus gebruik ik ook vragen en opdrachten, vooral bij de lessen over hemelmechanica en de sterrenhemel zoals wij die zien vanaf de aarde. Die V&O waren al eerder ontstaan om cursisten de mogelijkheden van de planisfeer bij te brengen (zie hierna).

Schaalmodellen
De lessen over het zonnestelsel bevat ook een set V&O, om de docenten te leren allerlei aanleidingen én hulpmiddelen aan te grijpen om de ruimte om ons heen inzichtelijk te maken voor de leerlingen. Het meest belangrijk in deze lessen zijn echter de schaalmodellen van het zonnestelsel, die het enige juiste beeld geven van de afstanden en afmetingen in het zonnestelsel en daarbuiten. Uiteraard moesten de docenten zelf aan de gang met een schaalmodel van het zonnestelsel, of Planetenpad, dat op een groot grasveld bij de lesruimte kan worden opgesteld. Zie ook schaalmodellen.

Planisfeer
Voor veel mensen is het niet gemakkelijk om de driedimensionale ruimte en de bewegingen daarin te visualiseren. Ik heb, voorafgaand aan de laatste twee pilots (in maart en april 2014), manieren proberen te bedenken om daarbij behulpzaam te zijn. Zo heb ik een planetariumprojectortje uit de VS laten komen, en nog tijdens de pilot in maart kwam de hemelglobe binen die ik had besteld. Dat ding toont de aarde en de hemel om ons heen (de zon, de hemelbol, hemelevenaar, ecliptica e.d.).
Vlak voor de aanvang van de pilot in maart viel alles echter op zijn plek: de planisfeer, die al een belangrijk onderdeel vormt in het inleidende deel van de cursus, is het ideale hulpmiddel! Begrip van de planisfeer levert automatisch begrip op van de dagelijkse en jaarlijkse bewegingen van de sterrenhemel, want de planisfeer is bedoeld om die bewegingen weer te geven. En begrip van de bewegingen is heel belangrijk want het is nodig om het heelal in onze omgeving beter te begrijpen! Maar de planisfeer toont ook de hemelevenaar en ecliptica, allerlei polen (hemelpolen, eclipticapolen en galactische polen - dus die van de Melkweg) en meer.
Aan de hand van inmiddels drie sets V&O kon de docenten niet alleen leren de planisfeer goed te gebruiken alle mogelijkheden te benutten, maar kon ik hen ook leren de vertaalslag te maken van de 2D sterrenkaart naar de 3D ruimte om ons heen. In de laatste pilot besloot ik die V&O klassikaal te behandelen en dat bleek een groot succes. Zo blijkt maar weer hoe belangrijk pilots zijn voor de ontwikkeling van een goede cursus!

Voor een uitgebreider verslag, het commentaar van de cursisten én een film van de eerste pilot, Zie Cursus voor docenten.